Van advies naar actie voor een betere huisvesting van arbeidsmigranten 10-10-2025

De afgelopen maanden verschenen twee gezaghebbende rapporten over arbeidsmigratie: het SER-advies Arbeidsmigratie naar waarde en het IBO-rapport Wat werkt voor de toekomst. Beide onderzoeken laten zien wat velen al langer weten: Nederland is structureel afhankelijk geworden van buitenlandse arbeid.

Inmiddels werken en wonen naar schatting één miljoen arbeidsmigranten in ons land. Zonder hen draaien sectoren als logistiek, glastuinbouw en voedselverwerking eenvoudigweg niet.

Maar de maatschappelijke voorwaarden om dit goed en eerlijk te organiseren zijn nog altijd niet op orde. De SER wijst daarin duidelijk richting: fatsoenlijke huisvesting, goed toezicht en naleving van regels zijn geen bijzaak maar basisvoorwaarden. Het IBO-rapport geeft beleidsmatige handvatten om dit structureel te verankeren.

Veel voorstellen in beide rapporten richten zich op de middellange of lange termijn zoals – innovatie, strategische keuzes voor bepaalde sectoren, ketenverantwoordelijkheid, fiscale prikkels. Allemaal belangrijk, maar de realiteit in steden en dorpen en onze arbeidsmarkt is nú urgent. Inmiddels is per saldo is 1 op de 10 werknemers arbeidsmigrant en is op veel plekken de huisvesting en veiligheid voor arbeidsmigranten nog ver onder de maat.

Aan de slag

De polder heeft de adviezen omarmd. Nu is het tijd om in actie te komen.

Gemeenten, huisvesters, werkgevers en uitzenders werken dagelijks aan betere huisvesting en werkomstandigheden. Toch blijft de uitvoering ingewikkeld. Het is lastig om arbeidsmigranten goed in beeld te krijgen. Gemeenten zoeken draagvlak voor nieuwe locaties. Huisvesting vraagt om koppeling met voorzieningen, zorg en welzijn. Misstanden in de markt vragen om stevig optreden. En de arbeidsmigrant verdient een eigen stem in het proces.

Samenwerking is noodzakelijk om verschil te maken. In gesprekken met gemeenten, provincies en werkgevers zien wij dagelijks de kloof tussen nationale ambities en lokale praktijk.

• Gemeenten willen handelen, maar zoeken houvast en lopen vast in de complexiteit.
• Bestuurders ervaren hoge druk op de woningmarkt en zoeken steun bij bewoners en de raad.
• Werkgevers willen investeren in goede huisvesting, maar botsen op regels en gebrek aan draagvlak.

Zes bouwstenen voor een slagvaardige aanpak

In de komende periode besteden wij in een reeks blogs aandacht aan zes bouwstenen die gemeenten en regio’s direct kunnen oppakken. Het SER-rapport bevestigt de urgentie van deze thema’s; onze ervaring laat zien hoe het wél kan:

1. Registratie en informatie – Zonder betrouwbare gegevens over wie er zijn en hoe zij wonen, ontbreekt de basis voor beleid en handhaving. Het SER benadrukt het belang van transparantie en betrouwbare cijfers.

2. Controle en handhaving – Regels krijgen pas betekenis als ze ook worden toegepast. Gemeenten en arbeidsinspectie kunnen gezamenlijk optreden om misstanden tegen te gaan.

3. Voldoende aanbod van goede kwaliteit – Huisvesting van arbeidsmigranten moet integraal onderdeel zijn van de woningmarkt. De SER onderstreept dat het tekort aan fatsoenlijke woonruimte structureel moet worden aangepakt.

4. Communicatie en participatie – Draagvlak ontstaat door open gesprek met bewoners, werkgevers en arbeidsmigranten zelf. Heldere communicatie kan negatieve beeldvorming doorbreken.

5. De arbeidsmigrant centraal – Beleidskeuzes gaan over mensen. Het SER-advies benadrukt dat arbeidsmigranten rechten hebben die beschermd moeten worden. Dit vraagt om een menselijk perspectief in beleid.

6. Regionale samenwerking – Arbeidsmigratie stopt niet bij gemeentegrenzen. Effectieve aanpak vraagt om regionale afspraken en gezamenlijke verantwoordelijkheid van markt en overheid.

Vooruitblik

In de komende weken gaan we in deze blogserie dieper in op elk van de zes bouwstenen. We laten zien hoe registratie de basis legt voor effectief beleid, hoe handhaving misstanden kan terugdringen en hoe regionale samenwerking schaal en slagkracht vergroot.

Want de vraag is niet alleen: wat zegt Den Haag? De echte vraag is: wat doen wij morgen in onze eigen gemeente en regio ?

Aan de slag dus – want alleen door te doen, verandert er echt iets.

Tot slot 

Arbeidsmigranten zijn onmisbaar voor onze economie. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid dat zij ook goed kunnen wonen en deelnemen aan de samenleving. Public Result ondersteunt gemeenten bij een effectieve aanpak.

Wij onderscheiden zes essentiële bouwstenen: inventarisatie en registratie, huisvesting, maatschappelijke ondersteuning, communicatie, handhaving en regionale samenwerking.

De komende weken besteden we in onze blogs uitgebreid aandacht aan dit onderwerp. Meer informatie of contact met één van onze adviseurs? Lees hier meer